„Rola sztuki jako narzędzia protestu, komentarza politycznego i budowania wspólnoty” — (debata)

Sztuka wobec społecznych napięć

Powiedzieć, że żyjemy w czasach społecznego rozedrgania i polaryzacji, to z jednej strony truizm, z drugiej – spore niedopowiedzenie. Sztuka jest obszarem, a czasem również narzędziem, społecznych tarć. To zrozumiałe – sztuka zawsze stanowi jakiś komentarz do rzeczywistości i jest odbiciem czasu, w którym powstała, czasem nawet wbrew intencjom twórcy. Paradoksalnie, to artyści są przy tym grupą, której często odmawia się prawa do zabierania głosu na tematy społeczne czy polityczne. Bo przecież „aktorzy są od grania, pisarze od pisania, a piosenkarze od śpiewania”.

Tymczasem zaangażowanie artystyczne nie musi oznaczać publicystycznego komentarza czy bezpośredniej deklaracji politycznej. Sztuka może protestować poprzez sam sposób działania, odmowę uczestnictwa w określonym systemie, tworzenie alternatywnych relacji czy podważanie przyjętych sposobów organizowania życia. Może być nie tylko komentarzem do rzeczywistości, ale także próbą przećwiczenia innej rzeczywistości.

Czy artysta powinien zabierać głos?

Pojawia się więc pytanie, czy sztuka zaangażowana musi przekonywać, czy może przede wszystkim zadawać niewygodne pytania. Czy artysta powinien opowiadać się po którejś ze stron, czy jego rolą może być tworzenie przestrzeni, w której możliwe staje się spotkanie ludzi o różnych doświadczeniach i poglądach? I wreszcie: czy w spolaryzowanym społeczeństwie sztuka może być miejscem budowania wspólnoty, zamiast kolejnym polem konfliktu?

Rozmowa z praktykami

O tym, gdzie dziś przebiegają granice artystycznego zaangażowania, czym może być artystyczny protest i czy sztuka może realnie wpływać na sposób, w jaki organizujemy nasze wspólne życie, dyskutować będą podczas tegorocznego Fonomo Music & Film Festival osoby znające te zagadnienia z własnego doświadczenia.

Amirtha Kidambi — wokalistka, kompozytorka, improwizatorka i liderka nowojorskiego zespołu Elder Ones. Jej działalność artystyczna jest silnie związana z aktywizmem — muzykę traktuje jako przestrzeń protestu, oporu i budowania wspólnoty. Album „New Monuments” wyrósł z doświadczeń masowych protestów 2020 roku i podejmuje tematy nierówności, kolonializmu oraz systemowej przemocy.

Krzysztof Nowicki — reżyser, scenarzysta i producent filmów dokumentalnych oraz animator życia filmowego. Założyciel Stowarzyszenia KolorOFFon i dyrektor Festiwalu Filmowego Przeźrocza w Bydgoszczy. W swojej twórczości przygląda się przede wszystkim ludziom i ich codzienności, a także przemianom społecznym i miejskiemu doświadczeniu Bydgoszczy. Na Fonomo pokażemy jego pełnometrażowy debiut dokumentalny „Trzy pieśni”.

Piotr Kikta — księgarz, muzyk, animator kultury i autor „Jedynego sensownego przewodnika po Bydgoszczy”. Prowadzi niezależną księgarnię Toniebajka, którą traktuje nie tylko jako miejsce sprzedaży książek, ale przestrzeń spotkania i publicznej rozmowy. Jego znakiem rozpoznawczym są ironiczne komunikaty na potykaczu przed księgarnią — komentujące politykę i rzeczywistość społeczną, często wychodzące daleko poza lokalny kontekst.

Arek Pasożyt – artworker. Artysta działający na styku sztuki zaangażowanej społecznie, postsztuki, artywizmu i animacji kulturalnej. W swojej praktyce łączy osobiste doświadczenia z aktualnymi problemami społeczno-politycznymi, tworząc kontrnarracje wobec zastanej rzeczywistości. W 2010 roku sformułował „Manifest Pasożytnictwa”, krytycznie odnoszący się do statusu artysty i instytucji sztuki. Jest autorem licznych działań i projektów realizowanych w Polsce i za granicą.

Wydarzenie bezpłatne.